ในรัชสมัยของสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จ.พระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงในรัชกาลที่ ๖ ได้มีพระราชดำริว่าการศึกษาเล่าเรียนที่ดีนั้นจะช่วยพัฒนาความเจริญรุ่งเรืองของบ้านเมือง รวมไปถึงช่วยยกระดับบทบาทของสตรีในสังคมไทย จึงพระราชทานพระราชทรัพย์สร้างโรงเรียนสตรีประจำภูมิภาคต่าง ๆ ขึ้นเช่นโรงเรียนราชินีโรงเรียนราชินีบน โรงเรียนทวีธาภิเศก โรงเรียนเสาวภา (ปัจจุบันคือ วิทยาลัยอาชีวศึกษาเสาวภา) โรงเรียนแพทย์ผดุงครรภ์และหญิงพยาบาล(ปัจจุบันคือ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล) โรงเรียนวิเชียรมาตุและโรงเรียนสภาราชินี จังหวัดตรัง โรงเรียนจอมสุรางค์อุปถัมภ์ จั๋งหวัดพระนครศรีอยุธยา โรงเรียนราชินีบูรณะ จังหวัดนครปฐม โรงเรียนศรียานุสรณ์ จังหวัดจันทบุรี เป็นต้น ส่วนมณฑลอุดรนั้น สมเด็จพระศรีพัชรินทรา-บรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในรัชกาลที่ ๖ได้ตั้งพระราชหฤทัยไว้ว่าจะพระราชทานพระราชทรัพย์สร้างโรงเรียนสตรีประจำมณฑลขึ้น โดยมีทำเลอยู่ที่ริมถนนโพศรีใกล้วัดโพธิสมภรณ์ แต่พระองค์เสด็จสวรรคตเสี่ยก่อนในปี พ.ศ.๒๔๖๒ จึงทำให้การดำเนินงานหยุดชะงักลงต่อมาพระยาศรีสุริยราชวรานุวัตร (ศุข ดิษยบุตร)สมุหเทศาภิบาลมณฑลอุดร ผู้สำเร็จราชการมณฑลอุดรในเวลานั้น พร้อมทั้งคุณหญิงน้อม ดิษยบุตร (ศรีสุริยราช) ได้เปิดโรงเรียนอุปถัมภ์นารี่ขึ้นในพื้นที่จวนเทศาภิบาล แล้วชักชวนประชาชนให้ร่วมบริจาคทุนทรัพย์ในการสร้างอาคารเรียนหลังใหม่ เพื่อน้อมเกล้าฯ ถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงในรัชกาลที่ ๖ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์เพิ่มเติมเพื่อการก่อสร้าง อาคารเรียนในปี พ.ศ. ๒๔๖๓ รวมถึงพระราชทานนามโรงเรียนใหม่ว่า "ราชินูทิศ" ประกอบพิธีฝังรากศิลาจารึกโรงเรียนคุณส่งในปี พ.ศ. ๒๔๖๔ และสร้างเสร็จในปี พ.ศ. ๒๔๖๘โดยลักษณะเป็นสถาปัตยกรรมแบบโคโลเนียล ๒ ชั้น ก่อด้วยอิฐฉาบปูนจั่วด้านหน้าอาคารมีข้อความว่า "อาคารราชินูทิศ พ.ศ. ๒๔๖๘"พร้อมทั้งอักษรพระปรมาภิไธยย่อ "ส.ผ." ของสมเด็จพระศรี-พัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (เสาวภาผ่องศรี และใช้เป็นอาคารเรียนสืบมาจนกระทั่งปี พ.ศ. ๒๔๙๗เมื่อ ฯพณฯ จอมพล ป. พิบูลสงครามพร้อมทั้งท่านผู้หญิงได้มาพิธีเปิดสมาคมส่งเสริมวัฒนธรรมหญิง ซึ่งใช้อาคารราชินูทิศเป็นสำนักงาน จึงเห็นว่าเป็นอาคารขนาดเล็ก ไม่เหมาะสม และได้อนุมัติให้สร้างอาคารเรียนใหม่ และย้ายโรงเรียนเป็นทำการเรียนการสอนที่นั่นในปี พ.ศ. ๒๕๐๓ ส่วนอาคารราชินูทิศจึงถูกปรับเปลี่ยนเป็นสำนักงานการศึกษาธิการเขต ก่อนจะปรับมาเป็นพิพิธภัณฑ์เมืองอุดรธานีในปี พ.ศ. ๒๕๔๗ แต่เนื่องจากอาคารราชินูทิศมีสภาพทรุดโทรม เทศบาลนครอุดรธานีจึงได้บูรณะอาคารร่วมกับกรมศิลปากร และจัดนิทรรศการภายในขึ้นใหม่ทั้งหมด